Δικαστική Απόφαση για το Πρόγραμμα Υπηκοότητας της Μάλτας

Η πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), με έδρα το Λουξεμβούργο, επιβεβαίωσε ότι ο νόμος που επιταχύνει την απόδοση υπηκοότητας σε ξένους επενδυτές στη Μάλτα παραβιάζει το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η απόφαση αυτή προήλθε από τη διαδικασία προσφυγής που κατέθεσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καταγγέλλοντας την τροποποίηση του νόμου που αφορά την ιθαγένεια το 2020.

Σύμφωνα με τη δήλωση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, «ένα κράτος μέλος δεν έχει το δικαίωμα να χορηγεί την υπηκοότητά του -και εν τέλει την ευρωπαϊκή υπηκοότητα- σε αντάλλαγμα προκαθορισμένων χρηματικών πληρωμών ή επενδύσεων». Αυτή η θέση ενισχύει την προσήλωση της ΕΕ στις αρχές της δικαιοσύνης και της ίσης μεταχείρισης στην πολιτογράφηση.

Οι Όροι του Προγράμματος Υπηκοότητας

Ο τροποποιημένος νόμος της Μάλτας επιτρέπει σε επενδυτές που πληρούν αυστηρές οικονομικές προϋποθέσεις να αιτηθούν για μαλτέζικη υπηκοότητα, έπειτα από τουλάχιστον 12 μήνες διαμονής στη χώρα. Οι κύριες προϋποθέσεις περιλαμβάνουν:

• Απόκτηση ακινήτου αξίας τουλάχιστον 700.000 ευρώ ή ενοικίαση ακινήτου με ετήσιο μίσθωμα τουλάχιστον 16.000 ευρώ.
• Συμβολή μεγάλης χρηματικής ποσότητας στην κυβέρνηση της Μάλτας.
• Δωρεά σε μη κυβερνητική οργάνωση (ΜΚΟ).

Το Δικαστήριο τόνισε ότι η Μάλτα «οφείλει να συμμορφωθεί αμέσως με την απόφασή του». Στην περίπτωση που η χώρα δεν ανταποκριθεί, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έχει τη δυνατότητα να ξεκινήσει νομικές διαδικασίες για την επιβολή οικονομικών ποινών.

Επιπτώσεις στην Πολιτογράφηση στην ΕΕ

Η Μάλτα παραμένει η μοναδική χώρα της ΕΕ που προσφέρει υπηκοότητα σε αντάλλαγμα επενδυτικών σχεδίων, γνωστά ως «χρυσά διαβατήρια». Αυτά τα προγράμματα έχουν υποστεί κριτική από διάφορους θεσμούς της ΕΕ για χρόνια. Το 2020, η Κύπρος κατήργησε το δικό της πρόγραμμα χορήγησης υπηκοότητας μέσω επενδύσεων, ενώ το 2022 το Κοινοβούλιο της Βουλγαρίας ενέκρινε τη λήξη ενός αντίστοιχου προγράμματος.

Σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2024, «αυτά τα σχέδια υπονομεύουν τις αρχές της έντιμης συνεργασίας και της δικαιοσύνης, εμπορευματοποιώντας την υπηκοότητα της ΕΕ και τα δικαιώματα διαμονής». Τα προγράμματα αυτά προκαλούν εν γένει ανησυχίες αναφορικά με τη διαφθορά, το ξέπλυμα χρημάτων, τις απειλές ασφαλείας και τη φοροδιαφυγή.

Σημειώνεται ότι πριν από την πλήρη κλίμακα εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, Ρώσοι πολίτες αποτελούσαν την πλειονότητα των αιτούντων για τέτοιου είδους προγράμματα.